Stacje transformatorowe oraz urządzenia elektroenergetyczne pracujące w sieciach średniego napięcia (SN) stanowią kluczowy element infrastruktury zasilającej zakłady przemysłowe, obiekty usługowe i użyteczności publicznej. Ich prawidłowa eksploatacja ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ludzi, niezawodność dostaw energii oraz ograniczenie ryzyka awarii i przestojów.
Regularne przeglądy i pomiary stacji transformatorowych nie są jedynie dobrą praktyką techniczną — są one obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa.
Znaczenie przeglądów i pomiarów stacji transformatorowych
Podczas pracy stacji transformatorowej dochodzi do naturalnego zużycia elementów instalacji, starzenia się izolacji oraz pogorszenia parametrów technicznych urządzeń. Bez okresowej kontroli może to prowadzić do poważnych awarii, zagrożenia pożarowego lub porażenia prądem.
Regularne przeglądy i pomiary umożliwiają:
- wczesne wykrycie uszkodzeń transformatorów, rozdzielnic SN i nn oraz kabli,
- ocenę stanu izolacji i skuteczności ochrony przeciwporażeniowej,
- kontrolę poprawności działania zabezpieczeń i układów sterowania,
- ograniczenie ryzyka nieplanowanych wyłączeń i kosztownych napraw,
- zapewnienie bezpiecznych warunków pracy personelu.
Jakie pomiary wykonuje się na stacjach transformatorowych?
Zakres badań i pomiarów zależy od typu stacji, warunków pracy oraz wymagań właściciela lub operatora sieci. Do najczęściej wykonywanych czynności należą:
- pomiary rezystancji izolacji urządzeń i kabli SN/nn,
- pomiary rezystancji uziemień oraz ciągłości przewodów ochronnych,
- pomiary impedancji pętli zwarcia,
- sprawdzenie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej,
- pomiary rezystancji uzwojeń transformatora,
- badania przekładników prądowych i napięciowych,
- kontrola działania zabezpieczeń nadprądowych i ziemnozwarciowych,
- diagnostyka termowizyjna połączeń i elementów prądowych.
Każdy pomiar powinien być udokumentowany w postaci protokołów i raportów technicznych.
Przeglądy techniczne urządzeń stacji transformatorowych
Oprócz pomiarów niezwykle istotne są okresowe przeglądy wizualne i funkcjonalne urządzeń elektroenergetycznych. Obejmują one m.in.:
- ocenę stanu transformatorów, poziomu oleju i szczelności,
- kontrolę rozdzielnic SN i nn,
- sprawdzenie stanu izolatorów, szyn zbiorczych i połączeń śrubowych,
- weryfikację oznaczeń, tablic ostrzegawczych i zabezpieczeń mechanicznych,
- kontrolę systemów wentylacji i chłodzenia.
Jakie przepisy wymagają wykonywania przeglądów i pomiarów?
Obowiązek wykonywania przeglądów i pomiarów stacji transformatorowych wynika z kilku aktów prawnych i norm technicznych.
Prawo budowlane
Zgodnie z art. 62 ustawy Prawo budowlane, obiekty budowlane oraz instalacje elektryczne muszą być poddawane okresowym kontrolom stanu technicznego, w tym sprawdzeniu instalacji elektrycznych i piorunochronnych.
Rozporządzenie w sprawie BHP przy urządzeniach energetycznych
Rozporządzenie Ministra Energii w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych nakłada obowiązek utrzymania urządzeń w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację oraz wykonywania badań i kontroli eksploatacyjnych.
Normy PN-EN i PN-HD
W praktyce eksploatacyjnej stosuje się również normy, m.in.:
- PN-HD 60364 – instalacje elektryczne niskiego napięcia,
- PN-EN 61936-1 – instalacje elektroenergetyczne prądu przemiennego o napięciu powyżej 1 kV,
- PN-EN 50110 – eksploatacja urządzeń elektroenergetycznych.
Normy te określają zakres, metody oraz częstotliwość wykonywania pomiarów i przeglądów.
Konsekwencje braku przeglądów i pomiarów
Zaniechanie regularnych badań stacji transformatorowych może skutkować:
- zwiększonym ryzykiem porażenia prądem,
- zagrożeniem pożarowym,
- awariami i długotrwałymi przerwami w zasilaniu,
- odpowiedzialnością prawną właściciela obiektu,
- problemami z ubezpieczeniem w przypadku szkód.
Podsumowanie
Regularne przeglądy i pomiary stacji transformatorowych SN są niezbędnym elementem bezpiecznej i zgodnej z przepisami eksploatacji infrastruktury elektroenergetycznej. Pozwalają one na wczesne wykrycie usterek, zapewnienie ciągłości pracy oraz spełnienie wymagań prawa i norm technicznych.
Powierzając przeglądy i pomiary wyspecjalizowanej firmie, właściciel stacji zyskuje pewność, że instalacja pracuje bezpiecznie i niezawodnie, a dokumentacja techniczna spełnia wszystkie wymagania formalne.